Kredyty frankowe: indeksowane, denominowane i waloryzowane. Czym są? Czym się różnią?

Tematyka kredytów frankowych zdążyła już zdobyć szeroki rozgłos. Pytania o kredyty we frankach, ich problematykę i odmiany (kredyt indeksowany, denominowany i waloryzowany) pojawiają się coraz częściej w przestrzeni publicznej oraz w internecie. Sam fakt nagłośnienia tego tematu nie rozwiewa wątpliwości związanych z rozróżnianiem poszczególnych rodzajów kredytu. Również same banki niekonsekwentnie posługują się określeniami związanymi z kredytami walutowymi. Czym zatem jest kredyt indeksowany, denominowany i waloryzowany?

Kredyt indeksowany i denominowany — informacje ogólne

Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 11 lutego 2021 r. (I ACa 646/20) zauważył, że w polskim porządku prawnym nie istnieje ustawowa definicja kredytu denominowanego i indeksowanego. W prawie cywilnym obowiązuje jednak koronna zasada swobody umów (art. 3531 KC). To zasada pozwalająca na elastyczne ukształtowanie stosunku prawnego. Zasada swobody umow znajduje zastosowanie także w ustaleniu obowiązków stron umowy kredytu.

Przywołując wskazane wyżej stanowisko Sądu: 

Przyjmuje się powszechnie, że kredyt denominowany lub indeksowany do waluty obcej to kredyt udzielony w złotych polskich, którego kwota jest odnoszona do waluty obcej. Kredyt taki jest de facto kredytem złotowym, gdyż jedynie na skutek denominacji lub indeksacji jego saldo wyrażane jest w walucie obcej, do której kredyt został denominowany lub indeksowany”.

Oznacza to, że uruchomienie kredytu indeksowanego oraz denominowanego następuje w walucie polskiej. Saldo kredytu wyrażone w walucie obcej (na przykład frankach szwajcarskich) przelicza się na złote polskie po kursie z dnia uruchomienia kredytu. Spłata rat kredytu również następuje w złotówkach. W niewielu przypadkach w umowach kredytowych zastrzeżono spłatę bezpośrednio w walucie obcej. Warto również wspomnieć, że możliwość spłaty w CHF wprowadzono na mocy ustawy antyspreadowej z dnia 29 lipca 2011 r.

Kredyty (w tym frankowe) indeksowane lub denominowane do waluty obcej niejednokrotnie były kredytami hipotecznymi zaciąganymi na znaczne sumy.

Kredyt indeksowany

Kredyt indeksowany można rozpoznać po tym, że kwota kredytu wyrażona jest w złotych polskich, lecz wysokość sumy wypłacanej kredytobiorcy jest określana (indeksowana) według kursu innej waluty (np. CHF). Na podobnej zasadzie ustalana jest również wysokość rat kredytowych — każdą ratę przelicza się w dniu zapłaty na złotówki stosownie do kursu franka szwajcarskiego. W tym miejscu należy podkreślić, że przeliczenie rat następuje po kursie sprzedaży.

Kredyt denominowany

Przy kredycie denominowanym do waluty obcej bank udziela Kredytobiorcy kredytu w wysokości określonej kwoty wyrażonej w walucie obcej (np. CHF). Jednak bank wypłaca równowartość wskazanej w kwoty w złotówkach. Przy umowie tego typu kredytobiorca uzyskuje środki pieniężne w walucie polskiej, ale wysokość kredytu ustalona jest w walucie obcej. W momencie wypłaty kredytu następuje przeliczenie z CHF na PLN według kursu wymiany określonego przez bank.

Kredyt waloryzowany

Najwięcej problemów przysparza termin „kredyt waloryzowany”. Waloryzacja jest zasadą prawną mającą chronić wierzycieli (w tym banki) przed wysoką inflacją i innymi czynnikami wpływającymi na siłę nabywczą pieniądza. Pozwala ona zmieniać wartość pieniężną świadczenia (w tym spłatę raty kredytu) tak, aby wierzyciel otrzymał kwotę o takiej samej sile nabywczej, jak kwota, która została od niego pożyczona. Mówiąc krótko: waloryzacja określa zmianę siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania

Czym zatem jest kredyt waloryzowany? Banki i niektóre sądy traktują to określenie jako synonim kredytu indeksowanego. Jednak w orzecznictwie ugruntowało się stanowisko, że waloryzacji poddaje się zarówno kredyty indeksowane, jak i denominowane kursem waluty innej niż waluta polska, odmawiając im charakteru walutowego (m.in. wyrok SN z dnia 30 września 2020 r., I CSK 556/18).

Kredyty indeksowane i denominowane, infografika porównująca podobieństwa i różnice. Podobieństwa: Kredyty indeksowane i denominowane nie posiadają ustawowej definicji w prawie polskim, są wypłacane w złotych polskich (PLN), wysokość rat i całkowita kwota do spłaty zależy od aktualnego kursu waluty obcej (na przykład CHF). Różnice: kwota kredytu indeksowanego wyrażona jest w PLN, a kwota kredytu denominowanego w walucie obcej. W przypadku kredytu indeksowanego możemy dochodzić unieważnienia i odfrankowienia kredytu, a w przypadku kredytu denominowanego możemy dochodzić jedynie unieważnienia kredytu frankowego.

Kredyt indeksowany i denominowany — „odfrankowienie” czy unieważnienie kredytu CHF?

Zakwalifikowanie kredytu jako indeksowanego wprowadza względem frankowicza możliwość dochodzenia „odfrankowienia” zobowiązania. Roszczenie to polega na żądaniu usunięcia z umowy kredytowej mechanizmu indeksacji – jako postanowienia niedozwolonego – i przekształcenie kredytu frankowego na zwykły kredyt złotówkowy. „Odfrankowienie” kredytu prowadzi do uznania, że kredytobiorca od początku spłacał raty w zawyżonej wysokości, przez co bank zostaje zobowiązany do zwrotu nadpłaty.

W przypadku kredytu denominowanego wyeliminowanie postanowień abuzywnych powinno skutkować unieważnieniem umowy w całości. Sądy wskazują, że po usunięciu zakwestionowanych zapisów z umowy, staje się ona niemożliwa do wykonania. Po usunięciu klauzul abuzywnych zabraknie bowiem w umowie postanowienia, które określi sposób przeliczenia kwoty kredytu wyrażonej we franku szwajcarskim (CHF) na złotówki (PLN), jak i samą kwotę kredytu.

Infografika opisująca kredyty walutowe oraz ich podział. Kredyty walutowe nie posiadają ustawowej definicji w prawie polskim, są wypłacane w złotych polskich (PLN), a wysokość ich rat i całkowitej kwoty potrzebnej do spłaty kredytu zależy od aktualnego kursu waluty obcej. Kredyty walutowe dzielą się na indeksowane i denominowane. Kredyty indeksowane to kredyty walutowe, których kwota wyrażona jest w PLN. Można dochodzić unieważnienia i odfrankowienia kredytu indeksowanego. Kredyty denominowane to kredyty walutowe, których kwota określona jest w walucie obcej, przez co nie wiemy, ile pieniędzy dokładnie dostaniemy. Można dochodzić unieważnienia kredytu frankowego denominowanego.

Orzecznictwo SN w sprawach frankowych

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano dotychczas, że konsekwencją stwierdzenia niedozwolonej klauzuli umownej, spełniającej wymagania art. 3851 § 1 k.c. jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie. Jednak już po wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie C-260/18 Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 listopada 2019 (II CSK 483/18) przedstawił wykładnię uwzględniającą wnioski płynące z przedstawionej judykatury TSUE. Na tle sporów sporu o ważność umowy kredytu bankowego denominowanego (indeksowanego) do obcej waluty, w której treści znajduje się niedozwolona klauzula konsumencka dotycząca sposobu tej denominacji, rozstrzygnięcie powinno polegać na rozpatrzeniu w istocie jedynie dwóch możliwości:

  1. w pierwszej kolejności poddane musi być ocenie stwierdzenie nieważności umowy, która bez klauzuli niedozwolonej nie może dalej funkcjonować w obrocie prawnym, zwłaszcza ze względu na brak (odpadnięcie) któregoś z koniecznych składników (essentialia negotii) umowy nazwanej kredytu bankowego i gdy taką wolę wyrazi konsument,

  2. druga możliwość to przyjęcie, że umowa jest ważna, ale w miejsce bezskutecznych postanowień waloryzacyjnych nie wchodzą żadne dodatkowe postanowienia.

Z całą stanowczością będziemy bronić stanowiska Sądu Najwyższego i liczymy, że oczekiwana uchwała Sądu Najwyższego (sygn. III CZP 11/21) będzie powieleniem dotychczasowej linii orzeczniczej, a w szczególności dorobku Trybunału Sprawiedliwości UE (C-260/18, C-19/20 oraz C-212/20).

Jeżeli chcą Państwo unieważnić lub „odfrankowić” swój kredyt, zapraszamy do kontaktu za pośrednictwem formularza lub pod numerem telefonu 71 333 90 90. Oferujemy darmową i niezobowiązującą analizę umowy kredytu, po której powiemy, co mogą Państwo zyskać, jeśli Państwa bank zastosował w umowie klauzule niedozwolone.

Skontaktuj się z nami

Kontakt

Plac Powstańców Śląskich 8/3 
53-314 Wrocław

Dane do faktury

Kancelaria Chudzikowski S.K.A.
NIP 899–291–43–44
Pl. Powstańców Śląskich 8/3
53–314 Wrocław

Odwiedź nas na Facebooku

Nr konta w Nest Banku 24 2530 0008 2041 1071 5731 0001

    * Pola wymagane

    Kancelaria Chudzikowski S.K.A. | kontakt: kancelaria@chudzikowski.pl | 2022 © all rights reserved

    Call Now Button