Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 554), fundacja rodzinna zwolniona jest z CIT. Zwolnienie to ma charakter podmiotowy, co mogłoby oznaczać, że z podatku dochodowego od osób prawnych fundacja rodzinna zwolniona jest w całości, ale ustawa przewiduje istotny wyjątek od tej ogólnej reguły.

Fundacja rodzinna może wykonywać działalność gospodarczą, przez co należy rozumieć zorganizowaną działalność zarobkową, wykonywaną we własnym imieniu i w sposób ciągły (art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców). Tyle, że ustawa o fundacji rodzinnej (Dz. U. poz. 326 z późn. zm.) wprowadza w zakresie dopuszczalnej działalności gospodarczej fundacji istotne ograniczenia.

Zgodnie z art. 5 ustawy, fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie określonym w tym przepisie. Jednym z rodzajów działalności w nim wymienionych jest udzielanie pożyczek, przy czym warunkiem istotnym jest to, że pożyczkobiorcą może być wyłącznie:

1) spółka kapitałowa, której akcje lub udziały posiada fundacja rodzinna,
2) spółka osobowa, której fundacja rodzinna jest wspólnikiem,
3) beneficjent fundacji rodzinnej.

Powstaje zatem pytanie, co stanie się w sytuacji, gdy fundacja rodzinna w ramach prowadzonej działalności będzie pożyczać pieniądze podmiotom spoza wymienionego powyżej kręgu? Ustawodawca nie posłużył się w tym wypadku sankcją nieważności czynności prawnej, ale zastosował, o wiele bardziej dotkliwą, sankcję podatkową. Umowa pożyczki zawarta z podmiotem niewymienionym powyżej skutkować będzie obowiązkiem zapłaty CIT w wysokości 25 % dochodu (odsetek) od tak udzielonej pożyczki.

Rozwiązanie to skutecznie eliminuje fundację rodzinną ze zbioru opłacalnych form prawnych wykorzystywanych do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej – handlowej, produkcyjnej, czy też usługowej – pozostawiając fundacji rodzinnej do spełnienia jej podstawową rolę, którą jest gromadzenie mienia, zarządzanie nim w interesie beneficjentów oraz spełnianie na ich rzecz świadczeń określonych w statucie przez fundatora.